Podlasie południowe: doskonałe miejsce dla odkrywców

wpis w: Polska | 0

Jeśli czujesz w sobie duszę odkrywcy, nie lubisz tłumów turystów, ani atrakcji podanych „jak na tacy”, Podlasie Południowe to idealne miejsce dla Ciebie. Niezależnie od tego, czy najbardziej interesuje Cię kontakt z dziką przyrodą, pamiątki historii, ciekawa architektura, czy oryginalna kultura, na pograniczu województw mazowieckiego, podlaskiego i lubelskiego znajdziesz coś dla siebie. Wielu miejsc nie ma w przewodnikach, liczne nie zostały w żaden sposób zagospodarowane turystycznie, znane jedynie miejscowym oraz grupce pasjonatów, ukryte pośród lasów, pól i rozlewisk, czekają aż odkryjesz je na nowo.

Podlasie Południowe, Grabarka
Cerkiew na Grabarce – najświętszym miejscu Prawosławia w Polsce.

 

Na Podlasie Południowe wracam od lat, co nie powinno dziwić, zważywszy, że tam właśnie urodziłem się i wychowałem. Przechowuje je w swoich myślach jako takie małe, tolkienowskie Shire. Niewielkie domki tonące w zieleni, zakurzona polna droga przed lasem, maki i chabry ciekawsko wychylające się ze złocistych łanów, zimna woda w rzece, grzyby, jagody. To miejsce, gdzie znam wszystkich sąsiadów na swojej ulicy, a w niewielkim barze w rynku wciąż spotykam znajomych ze szkoły podstawowej.

Przez wiele lat nie potrafiłem docenić tych wszystkich rzeczy. Nie mając punktu odniesienia, trudno było mi zrozumieć, że były one dobre, że mimo iż czasem było krucho, dzięki nim przez tyle lat czułem się szczęśliwy. Chciałbym podzielić się z Tobą tym szczęściem, zapraszając Cię do odkrywania mojego Shire.

Wraz z kolejnymi powrotami na Podlasie Południowe będę pracować nad rozbudowywaniem tego artykułu. Ten region nie obfituje jednak w rzeczy, które są oczywiste i jednoznaczne. Z wielu to, co piękne i co zachwyca, trzeba wydobyć samemu. Dlatego Podlasie Południowe to doskonałe miejsce dla odkrywców.

Podlasie Południowe. Gdzie to jest?

Wbrew powszechnej opinii, kraina historyczno-geograficzna określana mianem Podlasia nie zamyka się jedynie w granicach województwa podlaskiego. Swoim zasięgiem obejmuje także fragmenty województw mazowieckiego i lubelskiego.

Terminem Podlasie Południowe określamy zazwyczaj terytorium byłego departamentu siedleckiego w Księstwie Warszawskim, który w 1816 r. został przemianowany na województwo podlaskie. Obszar ten wyznaczają rzeki Wisła na południowym zachodzie, Wieprz i Tyśmienica na południu oraz Bug na wschodzie i północy. Zasadniczo obejmuje więc dwa województwa: mazowieckie i lubelskie. Mimo tego, osoby mieszkające na północ od Bugu, w województwie podlaskim, również czują, że pochodzą z Podlasia Południowego, czy może z południa Podlasia, a w swoich wędrówkach często zapuszczam się również w te rejony.

Podlasie Południowe: Mapa historyczna
Województwo podlaskie na mapie Królestwa Polskiego z 1831 r.

Jak zwiedzać Podlasie Południowe?

Czytałem kiedyś esej, którego autor zadawał sobie pytanie, co jest przedmiotem pracy artysty? Czy artysta tworzy, czy raczej odkrywa? Czy rzeźbiarz tworzy rzeźbę, wykuwając ją w bloku skalnym, czy ona już tam jest, a jego zadanie polega jedynie na usunięciu nadmiernej ilości kamienia, który ją okrywa?

Do zwiedzania Podlasia Południowego trzeba raczej podchodzić w ten drugi sposób. Nie ma tu zbyt wielu rzeczy, które swą wspaniałością rzucają na kolana, których piękno jest bezsporne i oczywiste. Znajdziesz tu raczej miejsca, których piękno należy samodzielnie wydobyć, dostrzec tak, jak rzeźbę ukrytą w bloku skalnym. Dlatego osoby konsumujące piękno mogą się zawieść. Zadowoleni będą raczej Ci, którzy mają trochę sił i dobrej woli, aby piękno ukryte w przedmiotach pozornie zwyczajnych odkrywać.

Czym podróżować?

Samochodem. To opcja dla tych, którzy mają najmniej czasu. Jest to też metoda najbardziej wymagająca. Dużo cierpliwości i doświadczenia wymaga takie zaplanowanie podróży samochodem, aby nie stała się ona jazdą „od atrakcji turystycznej do atrakcji turystycznej”, gdzie spędza się kilka minut i ze znudzeniem rusza dalej. Choć trochę wysiłku włożone w osiągnięcie celu sprawia, że staje się on bardziej atrakcyjny.

Odmianą podróży samochodem może być autostop. Zwiedzając Podlasie Południowe w ten sposób trzeba bardziej się postarać, nieraz stojąc nieco dłużej na poboczu drogi, na której ruch jest znikomy. Autostop odwdzięcza się nowymi, interesującymi znajomościami, ciekawymi historiami i informacjami o miejscach i wydarzeniach, które znane są tylko okolicznym mieszkańcom.

Podlasie Południowe: Koniec drogi
Prom rzeczny jest dodatkową atrakcją.

Alternatywą dla samochodu może być też pociąg. Linie kolejowe wiodą jednak głównie do najważniejszych miast rejonu: Siedlec, Białej Podlaski, Łukowa, Sokołowa Podlaskiego. Wyjątkiem jest linia kolejowa nr 31 Siedlce – Siemianówka. Z powodzeniem może ona uchodzić za jedną z najciekawszych i najpiękniejszych w kraju, wiodąc w dużej części przez lasy, do ukrytych pośród nich niewielkich wioseczek. Ciekawym jest też, że spory jej odcinek wciąż nie został zelektryfikowany, a przemierza się go pociągiem o napędzie spalinowym.

Tam, gdzie nie dojeżdża pociąg, można wybrać się rowerem. Podlasie Południowe to obszar dosyć płaski, jedynie gdzieniegdzie pojawiają się niezbyt wysokie pagórki. Poza głównymi drogami, ruch nie jest mocno uciążliwy. Bliżej granicy z Białorusią poprowadzony został Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo, biegnący przez Gnojno, Terespol, Sławatycze i Włodawę.

Wobec ograniczonego zasięgu pociągów, podstawowym środkiem komunikacji, z którego korzystają mieszkańcy rejonu, to autobusy. Jazda dosyć wiekowym autobusem po podlaskich bezdrożach, zabierając z niewielkich wioseczek ludzi załatwiających swoje codzienne sprawy, może być przygodą samą w sobie.

Kajakiem – możliwość jego wypożyczenia istnieje w co najmniej kilkunastu miejscach. Spływ Bugiem, który nazywany jest największą nieuregulowaną rzeką Europy z pewnością dostarczy znacznej ilości pięknych widoków i możliwości obcowania z naturą.

Promem. Mostów na Bugu jest niewiele i czasem prom jest jedyną możliwością uniknięcia kilkudziesięciokilometrowego objazdu. Zestawienie miejsc, gdzie organizowane są przeprawy promowe można znaleźć tutaj..

Tam, gdzie nie da się dotrzeć za pośrednictwem powyższych środków transportu, pozostaje wędrówka pieszo. Sposób najdłuższy, ale prawdopodobnie najbardziej satysfakcjonujący i pozwalający zobaczyć najwięcej.

Podlasie Południowe: Pratulin
Kapliczka na symbolicznym grobie Unitów Podlaskich w Pratulinie.

Gdzie się zatrzymać?

Baza noclegowa jest przeciętnie rozwinięta. Hotele można znaleźć w zasadzie jedynie w największych miastach rejonu – Białej Podlaskiej, Siedlcach. Ten niedostatek uzupełniają liczne ośrodki agroturystyki, które powstały wzdłuż linii Bugu. Tam też można znaleźć kilkanaście ośrodków wypoczynkowych, oferujących możliwość rozbicia namiotu lub wynajęcia domku letniskowego.

Dalej od Bugu znalezienie miejsca noclegowego może być trudniejsze. Podróżując samochodem, nie powinien to być problem, odległości wszak nie są zbyt duże. W innych przypadkach, dobrze mieć ze sobą namiot. Campingi co prawda praktycznie nie istnieją, jednakże znalezienie miejsca do rozbicia namiotu „na dziko” nie powinno stanowić problemu.

Co zobaczyć?

Poniższe zestawienie miejsc, które warto odwiedzić, nie ma w żadnym wypadku charakteru wyczerpującego. Mam wręcz odwrotne przekonanie, o tym, jak wiele wartościowych obiektów nie udało mi się tu zmieścić. Ponieważ o większości z tych miejsc chciałbym napisać odrębny artykuł, tu przedstawiam jedynie podstawowe informacje w zwięzłej formie.

Drohiczyn – niegdyś stolica Podlasia, dziś niewielka, leżąca na uboczu i trochę zapomniana miejscowość. Zupełnie niesłusznie! Trzy zespoły klasztorne, białe bryły kościołów znakomicie kontrastujące z błękitem nieba, a także doskonały punkt widokowy – ze wzgórza zamkowego na Bug, sprawiają, że naprawdę warto tu przyjechać.

Podlasie Południowe: Studzianka
Stela nagrobna z cmentarza w Studziance.

Grabarka – najświętsze miejsce Prawosławia w Polsce. Na położonym na uboczu wzgórzu znajdziemy nie tylko dwie, mieniące się kolorami ikon, cerkwie, ale przede wszystkim tysiące krzyży przyniesionych tu przez wiernych, wraz z karteczkami, na których zawarte są prośby.

Park Krajobrazowy Podlaski Przełom Bugu – aby przekonać się, czy warto, wystarczy spojrzeć na zdjęcia zamieszczane w piśmie Kraina Bugu.

Janów Podlaski – urokliwa miejscowość znana głównie za sprawą najstarszej w Polsce stadniny koni oraz organizowanych co roku aukcji tych zwierząt, na które zjeżdżają się kupcy z całego świata.

Małaszewicze – w pobliżu tej miejscowości znajduje się kolejowy port przeładunkowy. Na jednej z bocznic znajdują się niszczejące wagony symbolu luksusu, komfortu i bogactwa: Orient Express’u.

Studzianka – to właśnie w tej niewielkiej miejscowości pod Łomazami, a nie w leżących dalej na północ Kruszynianach, znajdowało się najświętsze miejsce polskich Tatarów. Do dzisiaj po meczecie i osadzie tatarskiej pozostał jedynie cichy cmentarz, gdzie na zwróconych w stronę Mekki omszałych nagrobkach dalej widoczne są arabskie inskrypcje.

Serpelice – wypoczynkowa miejscowość nad Bugiem. Plaża (w Bugu kąpią się jednak tylko odważni), możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego, wynajęcia domku lub rozbicja namiotu w jednym z ośrodków położonych pośród pachnącego żywicą lasu iglastego.

Neple – ujście wijącej się Krzny do Bugu. Spektakularne widoki przyrodnicze.

Cmentarz żydowski w Łosicach – założony pod koniec XVII w., podczas wojny zdewastowany przez Niemców, którzy wykorzystali rzadkie, malowane na pastelowe kolory, macewy do umacniania dróg. Od kilku lat można znów podziwiać je na cmentarzu.

Most we Fronołowie – stalowa przeprawa kolejowa z początków XX w., wykonana w nie spotykanej już dziś technologii nitowania lanego żelaza. Zabytek techniki z niesamowitym klimatem.

Koroszczyn – jedno z najbardziej tajemniczych miejsc w okolicy. Carski fort, porzucony w lesie, gdzie nie pojawia się niemal nikt. Przynajmniej dwa poziomy ciemnych, podziemnych tuneli powinny przypaść do gustu eksploratorom i miłośnikom architektury militarnej.

Pratulin – sanktuarium i miejsce przechowywania relikwii błogosławionych Unitów Podlaskich.

Podlaskie budownictwo drewniane – charakterystyczne drewniane domy, z gankami, malowanymi okiennicami oraz zdobieniami naroży stanowią wizytówkę Podlasia Południowego. Bez trudu znajdziesz je niemal w każdej okolicy.

Kościół w Ortelu Królweskim – jedna z najpiękniejszych świątyń na Podlasiu, licząca sobie ponad 300 lat, znajduje się w niewielkiej wsi na uboczu, po której trudno spodziewać się jakichkolwiek atrakcji. Wnętrze kościoła, który niegdyś był cerkwią, zachwyca barwnymi polichromiami.

Podlasie Południowe: Drohiczyn wzgórze
Widok na Bug ze wzgórza zamkowego w Drohiczynie.

Zostaw Komentarz